et madamdama pay, agtartarayen. Agurayka! Ngem di nangikaskaso. Kimmamang iti kaleddaan a nakabugawan dagiti tumatayab. Nagsardeng ti babai ket binuyana ti init ti bigat; immisem idi iwalin ti angin ti kaleddaan ket nakitana ti barito nga umad-adayon. Idi nagsubli iti tianggi, agur-uray ni Hagiwara. Timmakder met a dagus ti lakay a kasarsarita ti Hapones ket nagturong iti uneg ti tianggi. Napardas ti ima ti Hapones iti siketna. Sa iti barukongna. Nagayek-ek ti butiog a lakay iti nasipnget a tianggi. MAPANKAYO kadi idiay Dolores? inimtuod ti ubing bayat ti panangkalbit ni Guido iti gitarra. Adut’ pampam idiay Dolores, kinuna ti maysa. Kayatkot’ makisala! kinuna pay ti sabali. Atiddog kadi ti buokda, Candido? Wen. Kas kaatiddog ti lawag ti agsapa. No kasta, napintasda? Nagrungiit ni Candido: Wen, kas ken ni Alicia. Limmabaga ni Ave, ngem intumbana ketdi ti arak. Nagpaggaak ni Aguila: Aniat’ napasamak iti anghel ti de la Reina? Imlek dagiti dadduma; naariwawa ti  taga-Dolores. Madamdama pay, rimmimbaw ti aweng ti gitarra idi agkanta ni Abel. Naumbi ti timekna iti ulimek dayta sumipngeten a paset ti kaleddaan. Intayo ‘diay Dolores, kinuna  ni Ave. Kasla immirut dagiti pingpingna. Nalidliday itan ti gitarra ni Guido. Nagkanta latta ni Abel, kinalbit ni Guido ti gitarra, adayo dagiti mata ni Candido. Kayatko ti birhen, kinuna ni Aguila. Naibus dagiti birhen ditoyen! Naglibbi ni Guido. Apay ngarud ni Linda? Ni Cielito? Ni Esmeralda? Ni Vida? Adu pay a nagan ti naallingag: nagan dagiti babbai a nagar-areng-eng kadagiti takiagda, a nakaibatian dagiti sagut: nakeltay a sampagita, asul a laso, anak a bastardo. Apay a kayatmo ditoy, Aguila? kinuna ni Ave. Nabarteken. Gapu ta nalawlawag ti bulan, agarup indaniw ni Aguila. Apay nga agbarbartekka unay, Aguila? Gapu ta awanen dagiti tumatayab kadagiti pinagayan. Nagayatka kadin, Aguila? No maminsan, nasanaang unay ti barukongko. Nakitamon ti maris ti rabii, Aguila? Isut’ maris dagita matam, Molave. Nagayek-ek ni Ave, ket pimmarut iti ruot sa impuruakna ken ni Aguila. Intumbana ti arak; kasla adda nagurok iti tianna. Manot’ tawenmon, Ave? kinuna ni Aguila. Katorse. Nakugitkan? Nangwingiwing ti barito. Napadasamon ti nangkua? Saan nagtimek ni Ave; kasla naglulok bassit dagiti tumengna, ket idi awan maarikapna a sungbat, intumbana ti botelia. Kinanta ni Abel ti maysa a dayyeng ni ayat, ket innala met ni Guido ti gitarra ket nangrugi ti aweng a nangapiras kadagiti malmalday a lagip a dinto malipatan. Awan timek ni Ave; matmatmatan ni Aguila ti kasipngetan. Agsaritaka kadi, Ave, kinuna ni Aguila. Di inkankano ti barito; inlingedna ketdi ti rupana a kas man mabain gapu’t langa a naabbukay iti panunotna— ti kanayon a panunot: ni Hagiwara a mangar-arakup ken ni Alicia iti nasipnget a tianggi— ket dinarasna ti timmallikud, nagtaray iti kasipngetan a nangiturong kenkuana iti karayan, sa naguyos ket bimmatok agingga idi magtengna ti nabengbeng a lumot iti lansad… Adios, kayumanggi, inkanta ni Abel a dinanggayan ti gitarra ni Guido. Nagkidem a siiirut ni Ave: Ni nanangmo napintas unay, naganna ti nagan dagiti matam, inyarasaasna, ngem awan dimngeg, nairut latta ti ulimek a pinanawan ti ayug. Madamdama pay, iti langit, limtuad manen ti langa ti diaske a Hapones, nakitana ti ima daytoy a nagkaradap iti bassit, immalimuken a barukong ti balasang. Nagngariet ni Ave. Nalpay ti timek ni Abel, ngem imlek ni Aguila: Awanen ni nanangmo, Ave. Natay aminen dagiti birhen ditoy lubong. Kayatkot’ agsubli idiay Natividad, insennay ni Candido, ngem awan ti nangitaltalek kenkuana. Nagkanta manen ni Abel: Adios, kayumanggi, saankon a marikna ti barukongmo, naliday ti bulan kadagita matam! Denggem kadi ti balikas ti angin kadagiti naglabasen nga Abril… Idiay Natividad, tinakawda amin a kortina, insennaay ni Candido, ket adda nagarubos kadagiti pingpingna. Ole, Candido! Nagpatengnga ni Abel; sinaruno ni Guido a maibasbasing. Nagsipat met ni Aguila: Ay, caray! Simiag ti timek a sinaruno ti nasarangsang nga uni ti gitarra. Ket iti nalamiis a rabii iti tengnga dayta kaleddaan, nagsala ken  nagiriag dagiti tallo a lallaki, bayat ti panangmatmat ni Ave iti kaadayo ti bantay a nalikmut kadagiti talon. Timmakder. Nagmattider iti lawag, ket nagna nga umadayo. Sipat a sipat ni Aguila. Adios, kayumanggi! intuloy ni Ave ti nagna. Daytoy ti armasko, impukkaw ni Aguila iti likudanna. Iti panunotna nakitana ida: ni Aguila a nakauyos; ni Abel a subli a subli iti kantana ; ni Guido a mangar-arakup iti gitarra; ken ni Candido a mangtagtagainep kadagiti kortina a tinakaw dagiti tulisan idiay Natividad. Madamdama pay, aglulumbadanto nga agturong iti narugit a karayan ket kalpasan ti panaguperda (apay a rinabii nga adut’ aganud a sabong? sinalubsod ni Aguila) ken panagpipinnangasda iti babbai a nalpasanda, isangitda manen a malmesdan tapno malipatanda dagiti naliday a tao ditoy lubong, dagiti assawa a saan pay a naam-ammo, wenno dagiti annak nga agbalinto a pintor wenno detitulo ket mabalin a mapanto idiay Madrid, ale! Naglayon iti adayo a kasipngetan, ket madanonnan ti teppang idi makigtot iti kanalbuong a nagsasaruno. Naputed ti timek ken katawa dagiti lallaki. Kellaat a nagulimek ti gitarra. Iti naglingedanna, nakitana dagiti Hapones a taray a taray. Limada. Nagkaradap iti likudan ti sangapuon a dangla. Nakitana ti dua a sakang nga immasideg iti napasag a lalaki: ni Candido. Idi mangrugi nga aggaraw ti ulo daytoy, dagus a nagpangato ti attiddog a sable ket nangngeg ni Ave ti kasla sennaay idi agdisso ti sable iti daga. Bumangon koman ni Abel ngem pinaltogan a dagus ti kapitan. Ni Hagiwara! Nagtupak dagiti sangi ni Ave. Manipud iti adayo a kasipngetan, mangngeg ti napigsa a katawa. Pinaltogan dagiti soldado ti naggapuan ti katawa. Dina napupuotan ti bagina a timmakder iti naglingedanna ket iti nabatad a timek, inawaganna ti kapitan a di pulos timmaliaw (kugkugtaranna dagiti bangkay: ni Candido a napugotan; ni Abel a simumulagat, ken ni Guido a siaarakup pay laeng iti gitarra). Hagiwara! impukkawna. Timmaliaw dagiti soldado, ket nagiinnuna dagiti paltogda a simmungbat.

et madamdama pay, agtartarayen. Agurayka! Ngem di nangikaskaso. Kimmamang iti kaleddaan a nakabugawan dagiti tumatayab. Nagsardeng ti babai ket binuyana ti init ti bigat; immisem idi iwalin ti angin ti kaleddaan ket nakitana ti barito nga umad-adayon. Idi nagsubli iti tianggi, agur-uray ni Hagiwara. Timmakder met a dagus ti lakay a kasarsarita ti Hapones ket nagturong iti uneg ti tianggi. Napardas ti ima ti Hapones iti siketna. Sa iti barukongna. Nagayek-ek ti butiog a lakay iti nasipnget a tianggi. MAPANKAYO kadi idiay Dolores? inimtuod ti ubing bayat ti panangkalbit ni Guido iti gitarra. Adut’ pampam idiay Dolores, kinuna ti maysa. Kayatkot’ makisala! kinuna pay ti sabali. Atiddog kadi ti buokda, Candido? Wen. Kas kaatiddog ti lawag ti agsapa. No kasta, napintasda? Nagrungiit ni Candido: Wen, kas ken ni Alicia. Limmabaga ni Ave, ngem intumbana ketdi ti arak. Nagpaggaak ni Aguila: Aniat’ napasamak iti anghel ti de la Reina? Imlek dagiti dadduma; naariwawa ti  taga-Dolores. Madamdama pay, rimmimbaw ti aweng ti gitarra idi agkanta ni Abel. Naumbi ti timekna iti ulimek dayta sumipngeten a paset ti kaleddaan. Intayo ‘diay Dolores, kinuna  ni Ave. Kasla immirut dagiti pingpingna. Nalidliday itan ti gitarra ni Guido. Nagkanta latta ni Abel, kinalbit ni Guido ti gitarra, adayo dagiti mata ni Candido. Kayatko ti birhen, kinuna ni Aguila. Naibus dagiti birhen ditoyen! Naglibbi ni Guido. Apay ngarud ni Linda? Ni Cielito? Ni Esmeralda? Ni Vida? Adu pay a nagan ti naallingag: nagan dagiti babbai a nagar-areng-eng kadagiti takiagda, a nakaibatian dagiti sagut: nakeltay a sampagita, asul a laso, anak a bastardo. Apay a kayatmo ditoy, Aguila? kinuna ni Ave. Nabarteken. Gapu ta nalawlawag ti bulan, agarup indaniw ni Aguila. Apay nga agbarbartekka unay, Aguila? Gapu ta awanen dagiti tumatayab kadagiti pinagayan. Nagayatka kadin, Aguila? No maminsan, nasanaang unay ti barukongko. Nakitamon ti maris ti rabii, Aguila? Isut’ maris dagita matam, Molave. Nagayek-ek ni Ave, ket pimmarut iti ruot sa impuruakna ken ni Aguila. Intumbana ti arak; kasla adda nagurok iti tianna. Manot’ tawenmon, Ave? kinuna ni Aguila. Katorse. Nakugitkan? Nangwingiwing ti barito. Napadasamon ti nangkua? Saan nagtimek ni Ave; kasla naglulok bassit dagiti tumengna, ket idi awan maarikapna a sungbat, intumbana ti botelia. Kinanta ni Abel ti maysa a dayyeng ni ayat, ket innala met ni Guido ti gitarra ket nangrugi ti aweng a nangapiras kadagiti malmalday a lagip a dinto malipatan. Awan timek ni Ave; matmatmatan ni Aguila ti kasipngetan. Agsaritaka kadi, Ave, kinuna ni Aguila. Di inkankano ti barito; inlingedna ketdi ti rupana a kas man mabain gapu’t langa a naabbukay iti panunotna— ti kanayon a panunot: ni Hagiwara a mangar-arakup ken ni Alicia iti nasipnget a tianggi— ket dinarasna ti timmallikud, nagtaray iti kasipngetan a nangiturong kenkuana iti karayan, sa naguyos ket bimmatok agingga idi magtengna ti nabengbeng a lumot iti lansad… Adios, kayumanggi, inkanta ni Abel a dinanggayan ti gitarra ni Guido. Nagkidem a siiirut ni Ave: Ni nanangmo napintas unay, naganna ti nagan dagiti matam, inyarasaasna, ngem awan dimngeg, nairut latta ti ulimek a pinanawan ti ayug. Madamdama pay, iti langit, limtuad manen ti langa ti diaske a Hapones, nakitana ti ima daytoy a nagkaradap iti bassit, immalimuken a barukong ti balasang. Nagngariet ni Ave. Nalpay ti timek ni Abel, ngem imlek ni Aguila: Awanen ni nanangmo, Ave. Natay aminen dagiti birhen ditoy lubong. Kayatkot’ agsubli idiay Natividad, insennay ni Candido, ngem awan ti nangitaltalek kenkuana. Nagkanta manen ni Abel: Adios, kayumanggi, saankon a marikna ti barukongmo, naliday ti bulan kadagita matam! Denggem kadi ti balikas ti angin kadagiti naglabasen nga Abril… Idiay Natividad, tinakawda amin a kortina, insennaay ni Candido, ket adda nagarubos kadagiti pingpingna. Ole, Candido! Nagpatengnga ni Abel; sinaruno ni Guido a maibasbasing. Nagsipat met ni Aguila: Ay, caray! Simiag ti timek a sinaruno ti nasarangsang nga uni ti gitarra. Ket iti nalamiis a rabii iti tengnga dayta kaleddaan, nagsala ken  nagiriag dagiti tallo a lallaki, bayat ti panangmatmat ni Ave iti kaadayo ti bantay a nalikmut kadagiti talon. Timmakder. Nagmattider iti lawag, ket nagna nga umadayo. Sipat a sipat ni Aguila. Adios, kayumanggi! intuloy ni Ave ti nagna. Daytoy ti armasko, impukkaw ni Aguila iti likudanna. Iti panunotna nakitana ida: ni Aguila a nakauyos; ni Abel a subli a subli iti kantana ; ni Guido a mangar-arakup iti gitarra; ken ni Candido a mangtagtagainep kadagiti kortina a tinakaw dagiti tulisan idiay Natividad. Madamdama pay, aglulumbadanto nga agturong iti narugit a karayan ket kalpasan ti panaguperda (apay a rinabii nga adut’ aganud a sabong? sinalubsod ni Aguila) ken panagpipinnangasda iti babbai a nalpasanda, isangitda manen a malmesdan tapno malipatanda dagiti naliday a tao ditoy lubong, dagiti assawa a saan pay a naam-ammo, wenno dagiti annak nga agbalinto a pintor wenno detitulo ket mabalin a mapanto idiay Madrid, ale! Naglayon iti adayo a kasipngetan, ket madanonnan ti teppang idi makigtot iti kanalbuong a nagsasaruno. Naputed ti timek ken katawa dagiti lallaki. Kellaat a nagulimek ti gitarra. Iti naglingedanna, nakitana dagiti Hapones a taray a taray. Limada. Nagkaradap iti likudan ti sangapuon a dangla. Nakitana ti dua a sakang nga immasideg iti napasag a lalaki: ni Candido. Idi mangrugi nga aggaraw ti ulo daytoy, dagus a nagpangato ti attiddog a sable ket nangngeg ni Ave ti kasla sennaay idi agdisso ti sable iti daga. Bumangon koman ni Abel ngem pinaltogan a dagus ti kapitan. Ni Hagiwara! Nagtupak dagiti sangi ni Ave. Manipud iti adayo a kasipngetan, mangngeg ti napigsa a katawa. Pinaltogan dagiti soldado ti naggapuan ti katawa. Dina napupuotan ti bagina a timmakder iti naglingedanna ket iti nabatad a timek, inawaganna ti kapitan a di pulos timmaliaw (kugkugtaranna dagiti bangkay: ni Candido a napugotan; ni Abel a simumulagat, ken ni Guido a siaarakup pay laeng iti gitarra). Hagiwara! impukkawna. Timmaliaw dagiti soldado, ket nagiinnuna dagiti paltogda a simmungbat.